Zincir, Kaset ve Aynakol Uyumu: Vites Sayısına Göre Seçim
Sarissa Bisiklet · 5 Kasım 2026
Zincir, kaset (ya da ruble) ve aynakol arkadaki dişli sayısına, yani vites sayısına uygun seçilmelidir. Vites sayısı arttıkça arka dişliler birbirine yaklaşır ve zincir incelir; bu yüzden 8 vitese uygun bir zincir 11 vitesli bir sistemde düzgün çalışmaz. Zinciri zamanında değiştirmek ise kaset ve aynakolun ömrünü uzatmanın en kolay yoludur.
Önce arka vites sayınızı bulun
Bisikletlerde söylenen "21 vites", "24 vites" gibi sayılar öndeki ve arkadaki dişli sayılarının çarpımıdır. Zincir ve kaset seçiminde önemli olan arkadaki dişli sayısıdır. Arka dişlileri tek tek sayın ya da varsa sağ vites kolundaki göstergede en yüksek sayıya bakın.
| Toplam vites | Ön × arka | Arka vites sayısı | Uygun zincir |
|---|---|---|---|
| 18 | 3 × 6 | 6 | 6-8 vites zinciri |
| 21 | 3 × 7 | 7 | 6-8 vites zinciri |
| 24 | 3 × 8 | 8 | 6-8 vites zinciri |
| 27 | 3 × 9 | 9 | 9 vites zinciri |
| 20 ya da 30 | 2 × 10 ya da 3 × 10 | 10 | 10 vites zinciri |
| 11 ya da 22 | 1 × 11 ya da 2 × 11 | 11 | 11 vites zinciri |
| 12 | 1 × 12 | 12 | 12 vites zinciri |
6, 7 ve 8 vites zincirleri genellikle aynı genişliktedir ve bu sistemlerde birbirinin yerine kullanılabilir. 9 vitesten itibaren her vites sayısının kendi zinciri vardır. Vitessiz (tek dişli) bisikletlerde ve BMX'lerde ise çoğunlukla daha geniş, tek vitese özel zincirler kullanılır.
Zincir, kaset ve aynakol aynı aileden olmalı
Uyumlu bir aktarma sistemi için:
- Zincir: Arka vites sayısına uygun olmalı.
- Kaset ya da ruble: Aynı vites sayısında olmalı ve göbeğinize uymalı.
- Aynakol: Diş profili zincir genişliğine uygun olmalı. Çok vitesli sistemlerde aynakol da belirli bir vites sayısı için üretilir.
- Aktarıcı ve vites kolu: Arka aktarıcı ve vites kolu da aynı vites sayısına göre çalışır; yalnızca kaseti değiştirerek vites sayısını artıramazsınız.
Shimano gibi büyük üreticilerin parçaları vites sayısına göre gruplanır. Farklı markalar arasında da aynı vites sayısında çoğu zaman uyum vardır; ancak özellikle 11 ve 12 viteste üreticinin uyum notunu kontrol edin.
Kaset mi, ruble mi?
| Özellik | Ruble (vidalı) | Kaset |
|---|---|---|
| Yapı | Dişliler ve serbest dönüş mekanizması tek parça | Yalnızca dişliler; serbest dönüş mekanizması göbekte |
| Göbeğe bağlantı | Göbeğe vidalanır | Göbekteki kaset gövdesine kanallarla geçer, kilit somunuyla sabitlenir |
| Yaygın vites sayısı | Genellikle 5-8 vites | Genellikle 7 vites ve üzeri |
| Söküm aleti | Ruble sökme aparatı | Kaset sökme aparatı ve zincir kamçısı |
Ruble göbeğine kaset, kaset göbeğine ruble takılmaz. Hangisine sahip olduğunuzu anlamak için pedalı geriye çevirin: Dişlilerin ortasındaki kanallı halka dişlilerle birlikte dönüyorsa kaset, dişliler dönerken halka sabit kalıyorsa ruble vardır. Yüksek vites sayılarında farklı kaset gövdesi standartları da bulunur; yeni kaseti göbeğinizin gövdesine göre seçin. Kaset ve rubleleri kaset ve rubleler kategorisinde bulabilirsiniz.
Zincir uzaması ve kontrolü
Zincir kullanıldıkça pim ve burçları aşınır, baklalar arasındaki mesafe artar; buna "zincir uzaması" denir. Uzamış zincir kaset ve aynakol dişlerini de kendi adımına göre aşındırır.
Kontrol için en pratik yol zincir ölçerdir. Zincir ölçerlerde genellikle %0,5 ve %0,75 göstergeleri bulunur. Genel kural:
- 11 ve 12 vites zincirlerde %0,5'e ulaşınca değiştirin.
- 10 vites ve altındaki zincirlerde en geç %0,75'te değiştirin.
Zinciri kilometreye göre değil ölçüme göre değiştirmek daha doğrudur; sürüş koşulu, temizlik ve yağlama alışkanlığı aşınmayı büyük ölçüde değiştirir. Zincir ölçer ve bakım aletleri için tamir ve bakım kategorisine bakabilirsiniz.
Zincir ve kaseti birlikte değiştirmek
- Zincir zamanında, yani %0,5-0,75 sınırında değiştirilirse kaset genellikle birden fazla zincir boyunca kullanılabilir.
- Zincir çok uzadıktan sonra değiştirilirse kaset de aşınmış olur. Yeni zincir eski kasette, özellikle en çok kullandığınız dişlilerde, yük altında atlama yapar.
- Yeni zincir taktınız ve pedala yüklendiğinizde zincir atlıyorsa kaseti de değiştirin.
- Aynakol daha yavaş aşınır. Dişlerin ucu sivrilmiş ve köpekbalığı yüzgecine benzemişse ya da zincir aynakolda takılıyorsa onu da değiştirin.
Yeni zincir genellikle uzun gelir ve zincir kesiciyle kısaltılır. Eski zincirinizin boyu doğruysa ve dişli değiştirmediyseniz onun bakla sayısını esas alabilirsiniz; zincir uzasa da bakla sayısı değişmez. Zinciri birleştirmek için kullanılan hızlı bağlantı baklası da zincirin vites sayısına uygun olmalıdır. Zincirleri zincirler kategorisinde inceleyebilirsiniz.
Aynakol diş sayısı
Aynakol diş sayısı, vitesin ne kadar ağır ya da hafif olacağını belirler:
- Büyük aynakol (çok diş): Her pedal turunda daha fazla yol alırsınız; düzde hız için uygundur ama yokuşta zorlar.
- Küçük aynakol (az diş): Pedal çevirmek kolaylaşır; tırmanış ve arazi için uygundur.
Tek aynakollu (1×) sistemlerde zinciri yerinde tutmak için dişleri sırayla dar ve geniş yapılmış aynakollar kullanılır. Aynakol değiştirirken diş sayısının yanında cıvata deliklerinin dizildiği çemberin çapına ve vites sayısına uyuma bakın. Bazı giriş seviyesi bisikletlerde aynakollar krankla tek parçadır; bu durumda krankla birlikte değişir. Diş sayısını değiştirirseniz zincir boyunu ve ön aktarıcı ayarını yeniden kontrol edin. Seçenekler için aynakol ve dişliler kategorisine bakabilirsiniz.
Bir parçanın bisikletinize uyup uymadığından emin değilseniz arka dişlilerin ve vites kolunun fotoğrafını, baktığınız ürünün bağlantısıyla birlikte WhatsApp hattımıza (+90 545 420 25 00) gönderin.
Sıkça Sorulan Sorular
21 vitesli bisiklete hangi zincir takılır?
21 vites genellikle önde 3, arkada 7 dişli demektir. Arkada 7 vites olduğu için 6-8 vites zinciri uygundur.
8 vites rublenin yerine kaset takabilir miyim?
Ruble göbeğine kaset takılmaz. Kasete geçmek için kaset gövdeli bir arka göbek, yani çoğu zaman yeni bir arka teker gerekir.
Zincir ne sıklıkla değiştirilir?
Kesin bir kilometre yoktur; sürüş koşulu ve bakım alışkanlığı aşınmayı değiştirir. Zinciri belirli aralıklarla zincir ölçerle kontrol edin ve %0,5 ya da %0,75 sınırına göre değiştirin.
Zinciri ne sıklıkla yağlamalıyım?
Zincir kuru görünüp ses yapmaya başladığında ya da yağmurlu, çamurlu bir sürüşten sonra temizleyip yağlayın. Fazla yağ toz ve kum toplar; yağladıktan sonra fazlasını bezle silin. Kış öncesi bakım için kontrol listemize bakabilirsiniz.